“Wat zegt u, heeft u het gewicht er niet afgehaald?”

Een klant van me kreeg een staand horloge oftewel staande klok. Maar het bleek lastig om de slinger weer terug te hangen. Of ik een poging wilde wagen. Uiteraard…

Dus na een paar minuten rommelen liep de klok weer als een zonnetje. Snaren netjes opgerold, deze klok kan er weer even tegen. Totdat ik de dag erna gebeld werd, om twaalf uur ‘s nachts stopte de klok niet meer met slaan… zal je altijd zien, niet dat zoiets gewoon om 10:00 in de ochtend gebeurd. En geloof me, de bel van deze klok geeft geen lieflijk zacht tingeltje.

“Heeft u het gewicht er niet van af gehaald?” vroeg ik nog. Maar nee, mijn klant had ervoor gekozen om de klok te laten slaan tot de snaar helemaal afgerold was. Daar kan ik alleen maar respect voor hebben. Gelukkig wonen ze in een vrijstaand huis, dacht ik nog.

Dus nu op zoek naar het probleem. Uurwerk, slinger en gewichten mee naar het atelier en de boel maar eens bekijken.

Eerst alle wijzers eraf. Vaak zit de secondewijzer met een lange bus vast op het gangrad. Dat is hier ook het geval.

Wat een gangrad is? Het laatste tandwiel van het uurwerk, dat de slinger elke keer een zetje geeft. Het houdt de boel aan de gang.. een gangrad dus. Het leuke van dit uurwerk is dat het gangrad buiten de achterste platine steekt. Dus je kan het duidelijk zien, kijk maar eens op de onderste foto van dit blogje.

Vervolgens komen alle andere wijzers eraf in de logische volgorde, minuut, uur, en tot slot de datumwijzer.

Dan kan de wijzerplaat eraf, die zit met een aantal voorsteekpennen. Duur woord voor een staafje metaal dat aan het ene uiteinde dikker is dan aan de andere kant. Ik merk dat er 1 mist.. niet erg netjes van de vorige klokkenmaker, maar soms als ze niet goed vast zitten trillen ze er weleens uit.

Dit uurwerk heeft een extra platine om de extra functies van de wijzerplaat aan te kunnen drijven. Interessant is de enorme reparatie aan deze platine, niet erg netjes, maar wel functioneel. En ineens valt m’n oog op een ander merk dan op de voorkant van de wijzerplaat staat. Wilson..

Lang leve het internet, even zoeken levert op dat James Wilson een wijzerplaat-schilder uit Birmingham was die zijn werk tussen 1760 en 1800 maakte. John Shepley uit Glossop was de klokkenmaker. Wat is er over hem te vinden? Beetje lastig, want er zijn Johnen die klokkenmaker zijn (of is het Johns?) uit Hyde, uit Stockport en Glossop. Allemaal rondom Manchester. Uurwerken die sprekend op elkaar lijken.

De enige vermelding in een archief van de klokkenmaker uit Glossop ging over een rechtszaak over alimentatie voor een buitenechtelijk kind in 1798 met een dame uit Mellor, ook in die hoek. Zou dat onze John Shepley zijn? Dan was hij in ieder geval volwassen in 1798.

Wat zegt dit over de leeftijd van de klok? Nou in ieder geval is de wijzerplaat ouder dan 1800. Het lijkt erop of de wijzerplaat hergebruikt is, want de sleutelgaten zaten eerst op een andere plaats. Niet ongebruikelijk voor een klok van die leeftijd. Het uurwerk is relatief simpel en komt duidelijk ook van rond 1800.

Maar waarom stopte hij niet met slaan om 12 uur? Enne, wat is er in vredesnaam met de gaffel gebeurd..?

Gaffel: het vorkje of steeltje dat het gangwerk met de slinger verbind. Deze is al eens gebroken, daarna met lekker veel tinsoldeer weer vastgezet. Niet echt netjes, en veel te zwak om het gewicht van de houten slinger van een meter in beweging te houden.

Dus, op zoek naar de reden dat de klok blijft slaan, en ook maar even de gaffel netjes maken…

In deel 2 laat ik zien wat het probleem was, en hoe ik de reparaties heb uitgevoerd.