De klok die niet meer stopte met slaan (Deel 2)
Zoals je (hopelijk) gelezen hebt in mijn vorige blogje waren er 2 problemen om te verhelpen aan deze klok. De gaffel moest gerepareerd worden, en de klok stopte niet meer met slaan.
De gaffel reparatie was rechttoe, rechtaan. Ik besloot een messing busje te gebruiken om de twee delen sterk aan elkaar te hechten. Maar eerst de roest verwijderen die door de vorige klokkenmaker na het solderen was achtergelaten. Klik op de foto’s voor een vergroting, en voor een korte uitleg wat ik allemaal gedaan heb om de gaffel te repareren
Probleem 1 opgelost, maar het grootste probleem was dat er om 12 uur geen einde meer kwam aan het slaan. Maar waarom gebeurde dat? Hoe weet een klok eigenlijk hoevaak hij moet slaan?
In tegenstelling tot Franse uurwerken, die makkelijk “van slag” raken, heeft een Engels uurwerk een zogenaamd repeteer mechanisme. Het komt er op neer, als het bijna tijd is om te gaan slaan, zo’n 4 tot 5 minuten ervoor wordt er een staafje opgetild, en valt er een zogenoemde zaag naar beneden. Deze komt tegen een plaatje aan in de vorm van een slakkenhuis die op de uur-as gemonteerd is. Ieder uur heeft zijn eigen diepte, 1 uur, 1 slag, en dus ondiep, 12 uur, 12 slagen en dus diep. Op de foto zie je hoe dat eruit ziet.
De zaag heet zaag omdat ie, je raad het al, eruit ziet als een zaag. Iedere keer dat het slagwerk 1 rotatie maakt, 1 keer de bel laat luiden, neemt een klein schoepje het zaagje 1 tandje mee terug naar de oorspronkelijke positie. Als de zaag in de oorspronkelijke positie terug is blokkeert deze hetzelfde rad, en stopt het slagwerk met draaien. Maar in dit geval viel de zaag veel te ver naar achteren. Daardoor kon het schoepje het eerste tandje van de zaag niet oppikken, en dus draaide het slagwerk zonder stoppen.
De oplossing was heel eenvoudig. In eerste instantie was het een kwestie van de zaag beter afstellen. Om 12 uur viel de zaag over grotere afstand, en dat was voldoende om langs het slakkenhuis af te schieten. In plaats van netjes ertegenaan te vallen. Dus het steeltje van de zaag onder een betere hoek buigen. Daarna het steeltje opnieuw vast solderen.
Maar hoe voorkom je dat dit in de toekomst ooit nog een probleem wordt? Door ervoor te zorgen dat de zaag nooit meer te diep kan vallen. Zie de volgende foto’s voor de elegante oplossing.
Na een paar dagen in mijn atelier probleemloos gelopen en geslagen te hebben was het tijd om deze prachtige klok weer terug te brengen naar de eigenaars. Ik hoop dat ze er nog jaren met plezier naar kunnen kijken, en dat ze goed slapen…
Soort: Staande klok
Merk: John Shepley – Glossop (VK)
Leeftijd: 240 jaar
Gangwerk: Haakgang
Aandrijving: Gewichten | snaar en katrol
Slagwerk: Bel | eentonig
Wijzerplaat: Datum-wijzer, maan-fase schijf
Bijzonderheden: Secondewijzer op de centrale as


















